Wystawa czasowa „Jak Ruscë przëszlë. Kaszëbë 1945” poświęcona jest dramatycznym wydarzeniom, jakie rozegrały się na Kaszubach w pierwszych miesiącach 1945 roku, w związku z wkroczeniem Armii Czerwonej. Tytuł nawiązuje do słów, którymi najstarsi Kaszubi rozpoczynali swoje relacje – świadectwa naznaczone strachem, terrorem i doświadczeniem przemocy.
Ekspozycja ukazuje działania zbrojne prowadzone na Kaszubach w 1945 roku oraz ich tragiczne konsekwencje dla ludności cywilnej. W centrum narracji znajdują się wspomnienia świadków wydarzeń, mówiące o morderstwach, gwałtach, aresztowaniach oraz przymusowych deportacjach do obozów pracy w głąb Związku Sowieckiego. Wystawa podejmuje również refleksję nad mechanizmami propagandy okresu PRL, która przez dziesięciolecia narzucała narrację o „wyzwoleniu”, sprzeczną z doświadczeniem mieszkańców regionu.
Celem ekspozycji jest przywrócenie pamięci o tragicznych losach Kaszubów oraz stworzenie przestrzeni do pogłębionej refleksji nad skutkami wojny i powojennej przemocy. Wystawie towarzyszyć będą katalog oraz wydarzenia edukacyjne, w tym wykłady i warsztaty.
